ფინანსური რისკების იდენტიფიცირება და შეფასება

ფინანსური რისკები არსებობს ნებისმიერი კომპანიის საქმიანობაში, მიუხედავად მასშტაბისა და დარგისა. ეს რისკები განპირობებულია ვალუტის კურსის მერყეობით, საპროცენტო განაკვეთების ცვლილებით, ინფლაციური პროცესებით, ასევე კონტრაგენტების ანგარიშსწორების დისციპლინით. ასეთი ფაქტორების არასაკმარის კონტროლს შეუძლია გამოიწვიოს ზარალი, ლიკვიდობის შემცირება და ფინანსური მდგრადობის გაუარესება.

ამ პირობებში საკვანძო მმართველობითი ინსტრუმენტი ხდება ფინანსური რისკების პროფესიონალური შეფასება, რომელიც დაფუძნებულია ანგარიშგების, ფულადი ნაკადების სტრუქტურისა და სახელშეკრულებო ვალდებულებების ანალიზზე.

კომპანია Financial Outsource ახორციელებს ფინანსური რისკების დიაგნოსტიკას და ქმნის მმართველობით გადაწყვეტილებებს, რომლებიც მიმართულია ბიზნესის ლიკვიდობის, მომგებიანობისა და მდგრადობის შენარჩუნებაზე.

ჩვენს ამოცანას წარმოადგენს არა მხოლოდ პოტენციური საფრთხეების დაფიქსირება, არამედ მათი რეგულარული კონტროლისა და მინიმიზების სისტემის შექმნა.

ფინანსური რისკების ძირითადი სახეები

ეფექტიანი მართვა იწყება იმ ფაქტორების იდენტიფიცირებით, რომლებიც შეიძლება გავლენას ახდენდეს კომპანიის ეკონომიკურ მაჩვენებლებზე. ფინანსური რისკების გამოვლენის ეტაპზე მნიშვნელოვანია იმ მოვლენების განსაზღვრა, რომლებიც შეიძლება გამოიწვიოს შემოსავლების შემცირება, ვალდებულებების ზრდა ან კაპიტალის დაკარგვა.

რისკების საკვანძო სახეებს მიეკუთვნება:

• საკრედიტო – დაკავშირებულია კონტრაგენტების მიერ ვალდებულებების შეუსრულებლობის ალბათობასთან, როგორც ძირითადი თანხის, ასევე პროცენტების მიხედვით.

წარმოიქმნება პარტნიორის ფინანსური მდგომარეობის გაუარესების, მისი გადახდისუუნარობის ან არაკეთილსინდისიერი ქმედებების შემთხვევაში. გადახდების გადავადების პირობებში მომუშავე კომპანიებისთვის ეს ფაქტორი პირდაპირ მოქმედებს ლიკვიდობაზე;

• საბაზრო – განპირობებულია ფინანსური ბაზრების კონიუნქტურის ცვლილებით: საპროცენტო განაკვეთების, ვალუტის კურსის, აქტივებისა და ნედლეულის ფასების. მსგავს მერყეობებს შეუძლია გამოიწვიოს ფაქტობრივი შედეგების დაგეგმილი მაჩვენებლებისგან გადახრა;
• ოპერაციული – წარმოიქმნება შიდა პროცესების შედეგად: აღრიცხვის შეცდომების, პერსონალის არასაკმარისი კვალიფიკაციის, IT‑სისტემების ხარვეზების, შიდა კონტროლის ნაკლოვანებების ან თაღლითობის გამო. ამ რისკის შედეგები, მიუხედავად შიდა ხასიათისა, გამოიხატება პირდაპირ ფინანსურ დანაკარგებში;
• სავალუტო – დაკავშირებულია ვალუტის კურსის ცვლილებასთან, სავალუტო ვალდებულებების ან შემოსავლების არსებობისას. განსაკუთრებით აქტუალურია იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც ახორციელებენ საგარეო ეკონომიკურ საქმიანობას ან სარგებლობენ სასესხო დაფინანსებით უცხოურ ვალუტაში;
• საინვესტიციო – წარმოიქმნება კაპიტალის პროექტებში დაბანდებისას. მიზეზი შეიძლება იყოს შემოსავლიანობის არაკორექტული შეფასება, საბაზრო სიტუაციის ცვლილება ან აქტივების მცდარი არჩევანი;
• პროცენტული – ვლინდება სასესხო კაპიტალის ღირებულების ცვლილებისას. განაკვეთების ზრდა განაპირობებს ვალის მომსახურების ხარჯების ზრდას და მოქმედებს ბიზნესის მომგებიანობაზე.

თითოეული სახის რისკის გავლენა დამოკიდებულია კომპანიის საქმიანობის სპეციფიკაზე, კაპიტალის სტრუქტურასა და მუშაობის მოდელზე. სწორედ ამიტომ, საწარმოს ან ორგანიზაციის ფინანსური რისკების შეფასება უნდა ჩატარდეს დარგობრივი თავისებურებებისა და მიმდინარე ეკონომიკური პირობების გათვალისწინებით.

ფინანსური რისკების შეფასებისა და ანალიზის მეთოდები

ფინანსური რისკების გამოვლენა წარმოადგენს ბიზნესის მდგრადი მოდელის ფორმირების აუცილებელ ეტაპს. საფრთხის ალბათობის გააზრების გარეშე შეუძლებელია ეფექტიანი მართვის სისტემის შექმნა.

პრაქტიკაში გამოიყენება შემდეგი მეთოდები:

• ხარისხობრივი ანალიზი

საშუალებას იძლევა გამოვლინდეს პოტენციური საფრთხეები და განისაზღვროს მათი პრიორიტეტულობა. ხორცილდება რისკების რეესტრის ფორმირება, ბიზნესზე გავლენის ხარისხის მიხედვით რანჟირებით. მეთოდი ეფექტიანია პირველადი დიაგნოსტიკის ეტაპზე და ახალი პროექტების დაწყებისას.

• რაოდენობრივი შეფასება

გულისხმობს შესაძლო ზარალის ფულად გამოხატულებაში გამოთვლას სტატისტიკური მონაცემებისა და ალბათობრივი მოდელების გამოყენებით. ასეთი მიდგომა  რისკების ერთმანეთთან შედარებისა და ბიუჯეტირების და სტრატეგიული დაგეგმვის პროცესში მათი გათვალისწინების საშუალებას იძლევა.

• SWOT-ანალიზი

გამოიყენება კომპანიის შიდა ფაქტორების გარე საფრთხეებთან შესადარებლად. საშუალებას იძლევა განისაზღვროს კომპანიის სუსტი მხარეები მიმდინარე საბაზრო პირობებისა და განვითარების გრძელვადიანი მიზნების გათვალისწინებით.

• ანალოგიების მეთოდი

დაფუძნებულია კომპანიის ან დარგის წინა გამოცდილების ანალიზზე. გამოიყენება ტიპური ოპერაციების შეფასებისას: კონტრაქტების გაფორმება, მომწოდებლებთან მუშაობა, საინვესტიციო გადაწყვეტილებები.

• სცენარების ანალიზი

მოიცავს მოვლენათა განვითარების ალტერნატიული ვარიანტების მოდელირებას (საბაზისო, ოპტიმისტური, სტრეს-სცენარი) მოგებაზე, ლიკვიდობაზე და კაპიტალის სტრუქტურაზე მათი გავლენის გამოთვლით. მეთოდი საშუალებას იძლევა განისაზღვროს, როგორ აისახება გარე და შიდა ფაქტორების ცვლილება ფინანსურ მაჩვენებლებზე და კომპანიის შესაძლებლობაზე შეასრულოს საკუთარი ვალდებულებები.

როგორ შევამციროთ ფინანსური რისკები?

კრიტიკული ფაქტორების მართვა მოითხოვს სისტემურ მიდგომას და კონკრეტული მმართველობითი ინსტრუმენტების დანერგვას. კომპანია Financial Outsource ახორციელებს ისეთი პრაქტიკულ გადაწყვეტილებების შექმნასა და დანერგვას, რომლებიც ხელს უწყობს ფულადი ნაკადების სტაბილურობის, ფინანსური პროცესების გამჭვირვალობისა და ზარალის ალბათობის შემცირების უზრუნველყოფას:

• გადახდებისა და ლიკვიდობის მართვა. გადახდების კალენდრის ფორმირება, შემოსულობებისა და ვალდებულებების გრაფიკების შეთანხმება, ლიმიტებისა და გადახდების პრიორიტეტების განსაზღვრა;
• დებიტორული დავალიანების კონტროლი. გადავადების პირობების განსაზღვრა, საკრედიტო ლიმიტების დაწესება, გადახდის ვადების მონიტორინგი, საპრეტენზიო პროცედურების გამოყენება და სახელშეკრულებო პოლიტიკის კორექტირება;
• მარაგებისა და შესყიდვების ოპტიმიზაცია. ბრუნვადობის ანალიზი, არალიკვიდური აქტივების მოცულობის შემცირება, შესყიდვების დაგეგმვა რეალური მოთხოვნის გათვალისწინებით და მომწოდებლების ავანსირების პირობების გადახედვა;
• შიდა რეგლამენტები და ფინანსური კონტროლი. ხარჯების შეთანხმებისა და ლიმიტირების პროცედურების ფორმალიზება, ბიუჯეტების შესრულებაზე პასუხისმგებლობის განსაზღვრა, საკვანძო ფინანსური მაჩვენებლების რეგულარული გეგმა-ფაქტის ანალიზი და გადახრების ადრეული გამოვლენის სისტემის დანერგვა.

ამგვარად, ორგანიზაციების ფინანსური რისკების შეფასება წარმოადგენს არა ერთჯერად პროცედურას, არამედ კომპანიის მართვის სისტემის მუდმივ ნაწილს.

არ გადადოთ რისკების ანალიზი კრიზისული სიტუაციის შექმნამდე.

დაუკავშირდით Financial Outsource-ის სპეციალისტებს ან შეავსეთ ფორმა ვებგვერდზე – ჩვენ ჩაგიტარებთ კონსულტაციას და შემოგთავაზებთ ოპტიმალურ გადაწყვეტილებას თქვენი ბიზნესის სპეციფიკის გათვალისწინებით.

ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)

რატომ უნდა ჩატარდეს ფინანსური რისკების შეფასება, თუ კომპანია მომგებიანია?

მომგებიან ბიზნესსაც შეიძლება შეექმნას საკასო დეფიციტი, სავალუტო დანაკარგები ან კონტრაგენტებთან დაკავშირებული პრობლემები.  შეფასება საშუალებას იძლევა პოტენციური საფრთხეები გამოვლინდეს მანამ, სანამ შედეგზე იმოქმედებს.

რამდენად ხშირად არის საჭირო ფინანსური რისკების ანალიზის ჩატარება? 

ოპტიმალურია არანაკლებ წელიწადში ერთხელ ჩატარება, ასევე ბიზნესის მასშტაბირების, დაფინანსების მოზიდვის, კაპიტალის სტრუქტურის ცვლილების ან ახალი ბაზრების ათვისების დროს.

თუ შესაძლებელია რისკების შემცირება სერიოზული დანახარჯების გარეშე? 

დიახ. რისკების ნაწილი აღმოიფხვრება შიდა პროცედურების კორექტირებით, აღრიცხვის გამჭვირვალობის გაზრდით და ფინანსური დისციპლინის გაუმჯობესებით.

რამდენი დრო სჭირდება შეფასებას? 

ვადა დამოკიდებულია ბიზნესის მასშტაბსა და მონაცემების მოცულობაზე. საშუალოდ, პირველადი დიაგნოსტიკა გრძელდება რამდენიმე კვირიდან ერთ თვემდე.